Mùa tuyển sinh 2026 ghi nhận làn sóng mở ngành mới tại nhiều trường ĐH trên cả nước, đặc biệt ở các đô thị lớn như TPHCM và Hà Nội. Các ngành được bổ sung tập trung vào những lĩnh vực đang "khát" nhân lực như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, khoa học dữ liệu, kinh tế số, logistics và truyền thông đa nền tảng. Động thái này không chỉ nhằm đón đầu xu hướng thị trường lao động mà còn là chiến lược tăng sức cạnh tranh tuyển sinh trong bối cảnh quy mô người học có dấu hiệu chững lại.

Đón đầu xu hướng công nghệ, kinh tế số

Theo công bố từ nhiều trường ĐH tại TPHCM, danh mục ngành mới năm nay cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt sang các lĩnh vực công nghệ cao và liên ngành. Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) mở mới 8 chương trình đào tạo, gồm: Kinh tế chính trị quốc tế; Công nghệ Logistics tích hợp chứng chỉ quốc tế FIATA (hệ kỹ sư); Kiến trúc và Thiết kế đô thị thông minh (hệ kiến trúc sư); Luật; Luật Thương mại quốc tế; Sản xuất thông minh (hệ kỹ sư); Quản trị vận hành và di chuyển thông minh; và Chương trình Cử nhân tài năng - Công nghệ.

Đại diện Trường ĐH Luật TPHCM tư vấn hướng nghiệp, tuyển sinh cho thí sinh

Ở khối kỹ thuật – công nghệ, Trường ĐH Công nghiệp TPHCM (IUH) bổ sung chuyên ngành kỹ thuật công trình đường sắt. TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng Phòng Đào tạo cho biết việc mở mới chuyên ngành này ngành xuất phát từ nhu cầu thực tế khi Việt Nam đang bước vào "kỷ nguyên" của đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao.

Tại Trường ĐH Luật TPHCM, trong lộ trình đi đến ĐH đa ngành, năm nay trường tiếp tục mở mới 4 ngành ngoài lĩnh vực đào tạo pháp luật, gồm: Kinh tế số, Thương mại điện tử, Công nghệ tài chính, Ngôn ngữ Trung Quốc. Đại diện trường nhận định thương mại điện tử, công nghệ tài chính đang phát triển mạnh, đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ am hiểu kinh doanh mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu.

Tại TPHCM, nhiều trường ĐH cũng đẩy mạnh đào tạo các lĩnh vực vi mạch, kỹ thuật máy tính, vật liệu mới và khoa học dữ liệu... Nhiều chương trình được xây dựng theo mô hình liên ngành, kết hợp giữa kỹ thuật và quản trị để đáp ứng yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Bên cạnh nhóm ngành công nghệ, các ngành thuộc lĩnh vực truyền thông số, sản xuất nội dung đa nền tảng, marketing công nghệ hay tâm lý học ứng dụng trong môi trường số cũng được nhiều trường đưa vào tuyển sinh. Điều này phản ánh sự phát triển của kinh tế sáng tạo và nhu cầu nhân lực trong bối cảnh bùng nổ nền tảng số.

Áp lực cạnh tranh và yêu cầu đảm bảo chất lượng

Việc hàng loạt trường mở ngành mới diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh tuyển sinh ngày càng gay gắt, nhất là tại các trường ĐH tư thục. Khi quy mô tuyển sinh không tăng mạnh như trước, việc đa dạng hóa ngành đào tạo được xem là giải pháp thu hút người học và nâng cao hình ảnh thương hiệu.

Tuy nhiên, mở ngành mới không đồng nghĩa với đảm bảo thành công. TS Nguyễn Đức Nghĩa, nguyên Phó Giám đốc ĐHQG TPHCM, cảnh báo tình trạng nhiều trường ĐH - đặc biệt là khối ngoài công lập luôn chạy đua mở mới những ngành "nóng" trong ngắn hạn mà thiếu tính bền vững. Theo ông, một ngành học mới cần được khảo sát kỹ lưỡng về nhu cầu nhân lực, mức lương, khả năng thăng tiến và xu hướng phát triển trong 5-10 năm tới.

Ở góc độ thí sinh, việc xuất hiện nhiều ngành mới mở ra thêm cơ hội lựa chọn nhưng cũng khiến quá trình định hướng nghề nghiệp trở nên phức tạp hơn. Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó Trưởng Phòng Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp, Trường ĐH Tài chính – Marketing, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, thời lượng thực hành, cơ hội thực tập, hợp tác doanh nghiệp và cam kết việc làm sau tốt nghiệp thay vì chỉ quan tâm đến tên ngành "thời thượng".

Làn sóng mở ngành mới năm 2026 cho thấy các trường ĐH đang chủ động thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Theo các chuyên gia giáo dục, nếu được triển khai trên nền tảng đảm bảo chất lượng và gắn với nhu cầu xã hội, đây sẽ là bước đi quan trọng giúp giáo dục đại học Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Tác giả: Huy Lân

Nguồn tin: Báo Người lao động