Miho Kubota là một người hâm mộ cuồng nhiệt bà Sanae Takaichi, nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản. Cô gái 28 tuổi này gần đây đã đến quê nhà Thủ tướng Takaichi tham quan, xem chiếc ôtô bà từng đi hồi trẻ rồi trở về với túi chứa đầy đồ lưu niệm có hình bà.

"Tôi chưa từng thấy lãnh đạo nào như vậy trước đây", Kubota nói. "Với tôi, bà ấy là một Thủ tướng mà người dân có thể cảm thấy tự hào trên trường quốc tế".

Từ một ứng viên ít cơ hội, bà Takaichi, 64 tuổi, đã chiến thắng trong cuộc bầu cử lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền và nhậm chức Thủ tướng hồi tháng 10/2025. Chỉ trong ba tháng, bà đã xây dựng hình ảnh một lãnh đạo làm việc không mệt mỏi vì người dân, xử lý những vấn đề mà cử tri đã chán ngán.

Cuộc khảo sát do NHK thực hiện hồi giữa tháng 1 cho thấy tỷ lệ ủng hộ nội các của bà Takaichi là 62%, trong đó 33% cử tri cho rằng chính phủ của bà có thể "hoàn thành nhiệm vụ".

Tranh thủ đà ủng hộ mạnh mẽ từ nhóm cử tri trẻ tuổi như Kubota, bà Takaichi tuần trước đã giải tán Hạ viện để tổ chức tổng tuyển cử sớm vào ngày 8/2. Các ứng viên được phép bắt đầu chiến dịch tranh cử từ ngày 27/1, đánh dấu đợt vận động tranh cử ngắn nhất lịch sử Nhật Bản thời hậu chiến.

"Đây là cơ hội vàng để bà Takaichi củng cố vị thế và khẳng định vai trò lãnh đạo", Tomohiko Taniguchi, cựu cố vấn đặc biệt của cố thủ tướng Shinzo Abe, nhận định.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại cuộc họp báo ở Tokyo ngày 19/1. Ảnh: AP

Trước khi bà Takaichi giải tán Hạ viện, liên minh cầm quyền giữa LDP và đảng Duy tân Nhật Bản (JIP) giữ thế đa số sít sao với 233 trong tổng số 465 ghế, đồng thời nắm thế thiểu số tại Thượng viện. Thế đa số quá thấp này sẽ cản trở khả năng thúc đẩy các chương trình nghị sự đầy tham vọng của chính phủ.

Bà Takaichi là thủ tướng đầu tiên kể từ năm 1966 giải tán Hạ viện ngay trước khi quốc hội Nhật Bản họp thường kỳ để thảo luận thông qua ngân sách cho năm tài khóa tiếp theo, bắt đầu từ tháng 4.

"Thủ tướng khả năng cao nhận ra rằng khi quốc hội bắt đầu thảo luận về ngân sách, tỷ lệ tín nhiệm của bà sẽ giảm xuống", Naoto Nonaka, giáo sư chính trị học tại Đại học Gakushuin, đánh giá. "Do đó, thời điểm duy nhất phù hợp để tổ chức bầu cử sớm chính là lúc này, dù có thể khiến quốc hội không kịp thông qua ngân sách".

Theo ông Nonaka, quyết định của bà Takaichi "đơn thuần là nhằm tận dụng đà tín nhiệm đang ở mức cao".

Khi Thủ tướng Takaichi mới nhậm chức, nội các của bà nhận được tỷ lệ ủng hộ hơn 70%, cao hiếm thấy trong gần 15 năm qua. Trái với những lãnh đạo LDP tiền nhiệm, sự ủng hộ trong nhóm cử tri 18-29 tuổi dành cho bà lên tới hơn 90%.

Với bối cảnh hiện tại, khảo sát do các tờ Nikkei và Yomiuri thực hiện cho thấy LDP có thể tự mình giành hơn 233 ghế trong cuộc bầu cử sớm. Kyodo News cũng dự báo LDP và JIP đủ sức chiếm đa số ghế sau cuộc tổng tuyển cử.

Trong khi đó, Liên minh Cải cách Trung dung mới hình thành từ sự sáp nhập của hai đảng đối lập Dân chủ Hiến pháp Nhật Bản (CDP) và Komeito khó giành thêm ghế so với mức 172 hiện tại. Komeito hồi tháng 10/2025 cắt quan hệ đối tác đã kéo dài 26 năm với LDP, vì cho rằng đảng cầm quyền không xử lý thỏa đáng vụ bê bối tài trợ chính trị. LDP sau đó liên minh với JIP để tránh rơi vào tình trạng chính phủ thiểu số.

Giới quan sát cho biết việc LDP tự mình giành thế đa số tại Hạ viện sẽ giúp bà Takaichi dễ triển khai các mục tiêu chính sách như tăng cường đầu tư và chi tiêu để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạm thời cắt giảm thuế tiêu thụ thực phẩm nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt, theo đuổi lập trường cứng rắn hơn về quốc phòng và người nhập cư.

"Phải mất hơn 30 năm tôi mới trở thành Thủ tướng. Giờ đây, tôi có thể làm những việc mà trước đây không thể", bà Takaichi phát biểu vận động tranh cử, cam kết phục hồi nền kinh tế và bảo vệ biên giới quốc gia sau khi giành được sự ủy nhiệm từ cử tri. "Bây giờ cuộc chiến thực sự mới bắt đầu".

Bà Sanae Takaichi cùng hai đồng lãnh đạo đảng JIP vận động tranh cử tại Tokyo ngày 27/1. Ảnh: AP

Tuy nhiên, canh bạc này của Thủ tướng Takaichi cũng đối mặt hàng loạt rủi ro, đặc biệt là nếu có biến cố xảy ra khiến LDP không giành được chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sớm.

Kể từ sau Thế chiến II, Nhật Bản hiếm khi tổ chức bầu cử sớm ngay đầu năm, bởi quốc hội cần tập trung cho vấn đề ngân sách. Lần gần nhất Nhật Bản tổ chức bầu cử vào tháng 2 là năm 1990. Tháng 2 còn là giai đoạn lạnh nhất, làm dấy lên lo ngại về lượng cử tri tham gia bỏ phiếu. Do đó, quyết định giải tán Hạ viện của bà Takaichi khiến ngay cả nội bộ LDP cũng bất ngờ.

Đây còn là lần đầu tiên LDP tham gia bầu cử mà thiếu đồng minh Komeito. Komeito được hậu thuẫn bởi Soka Gakkai, một tổ chức Phật giáo lâu đời có ảnh hưởng lớn, có khả năng huy động cử tri tham gia bầu cử phút chót. Trong những cuộc tổng tuyển cử trước, Komeito thường không cử ứng viên cạnh tranh ở khu vực LDP gặp bất lợi và kêu gọi cử tri bỏ phiếu cho ứng viên đảng cầm quyền.

Một vấn đề gây đau đầu nữa với bà Takaichi là LDP chưa lấy lại được lòng tin từ cử tri sau loạt bê bối tài trợ tranh cử bị phanh phui cuối năm 2023. Bê bối này khiến liên minh cầm quyền của LDP mất thế đa số tại cả lưỡng viện trong cuộc bầu cử năm 2024.

Kết quả các thăm dò cho thấy tỷ lệ ủng hộ hiện nay dành cho LDP khoảng 30%, gần như không đổi so với thời người tiền nhiệm Shigeru Ishiba. Nếu LDP thất bại, bà Takaichi sẽ phải từ chức và bị đổ lỗi vì làm suy yếu thêm quyền lực của LDP.

Theo ông Taniguchi, Thủ tướng Takaichi trong thời gian tới phải tìm ra cách chuyển hóa được sự ủng hộ cho bà thành cho LDP.

"Takaichi là Thủ tướng, vừa là người chỉ huy vừa là gương mặt đại diện cho chiến dịch tranh cử. Bà ấy đảm nhiệm tất cả vai trò", ông Taniguchi nói, cho rằng gánh nặng trách nhiệm đang đè nặng lên vai bà. "Nếu vượt qua thử thách và giúp LDP chiến thắng vang dội, bà có thể củng cố mạnh mẽ vị thế lãnh đạo và mức độ nhận diện chính trị. Một canh bạc rủi ro cao nhưng phần thưởng cũng rất lớn"

Tác giả: Như Tâm

Nguồn tin: vnexpress.net